Ik BEN perfectionistisch en faalangstig

Echt, het lijkt soms wel of ze er trots op zijn, die pubers en jongeren die met zo’n klein glimlachje zeggen dat ze natuurlijk wel perfectionistisch en faalangstig zijn.

Een aantal jaar later zijn het vastgelopen en burnout geraakte jonge ouders want ze zijn nog steeds perfectionistisch en faalangstig, maar nu klinkt er wanhoop door in hun uitspraken.

Ik ben perfectionistisch en faalangstig

Sommige kinderen zeggen het bijna achteloos: ‘ik ben perfectionistisch.’
Of ‘Ik ben gewoon heel faalangstig.’

Het klinkt alsof ze het weerbericht voorlezen en het volstrekt normaal is alsof dit simpelweg is wie ze zijn.
Het is om te huilen want hier gaat het helemaal mis.

Wanneer je kind of puber perfectionisme of faalangst op zijn identiteitsniveau plakt (‘ik ben zo’), dan wordt dit onderdeel van zijn zelfbeeld.
Je kind denkt dan niet meer dat het spannend is, maar dat hij iemand is die het niet kan.
En dat maakt veranderen bijna onmogelijk.

Hoe kan het dat kinderen en jongeren juist hierin vastlopen en hoe help je je kind (of leerling) weer lucht, lef en zelfvertrouwen terug te vinden?

Hoe taal je kind perfectionistisch en faalangstig maakt

Taal doet iets met je brein.
Wat je herhaalt, geloof je.
Als je kind zegt:

Ik ben perfectionistisch
Ik ben de enige die altijd fouten maakt
Ik ben vast weer de slechtste
Ik ben niet slim genoeg om dit te kunnen
Ik ben bang om iets verkeerd te doen
Ik ben slecht in dit soort dingen

dan is dat geen beschrijving van gedrag, maar van identiteit.

En identiteit is wie je bent en voelt blijvend en definitief.
Alsof de gebruiksaanwijzing is gedrukt en niet meer te herschrijven valt.

Maar perfectionisme is geen persoonlijkheidskenmerk.
Faalangst ook niet.
Het is aangeleerd gedrag gevoed door gedachten, ervaringen en verwachtingen.

Zodra je kind denkt ‘zo ben ik nou eenmaal’, gebeurt er iets gevaarlijks:

het durft geen risico’s meer te nemen
het vermijdt nieuwe dingen
het bevestigt steeds opnieuw zijn eigen negatieve overtuiging

Dit is de fixed mindset die zoveel angst in stand houdt.

Hoe wij faalangst en perfectionisme versterken

Wij ouders, leerkrachten en hulpverleners gebruiken onbewust taal die het probleem groter maakt. Wij herhalen de zinnen die kinderen zelf gebruiken zoals:

Hij is echt perfectionistisch
Zij is een onzeker meisje
Hij is een kind dat bang is om te falen

Zonder dat we het zelf doorhebben praat je over je kind in de zijnsvorm in plaats van de doevorm.
Net zoals je zegt dat je kind boos is en lastig is in plaats van boos en lastig doet.

We hebben goed intenties, maar gebruiken snel onhandige woorden.

Je kind pikt alle taal onbewust op, internaliseert het en maakt het onderdeel van wie het is.
Juist omdat je kind zijn identiteit nog aan het vormen is, plakken deze zinnen als stickers op zijn zelfbeeld.

Ook je eigen houding heeft invloed zoals:

Te hoge verwachtingen hebben en zeggen ‘Je kunt dit makkelijk!’
Hiermee voer je de druk ongewild op
Overbescherming door te zeggen dat jij het wel doet voor je kind
Het onvermogen van je kind wordt onwillekeurig bevestigd
Te veel complimenten op resultaat door je kind de hemel in te prijzen
Ook hiermee vergroot je de druk want als je kind niet presteert valt het als persoon tegen

Je eigen gedrag bepaalt dus mede of je kind ruimte voelt of vast komt te zitten.

Van identiteit naar gedrag, wat zeg je dan?

In mijn coaching ben ik heel scherp op taal en focus ik op het identiteitsniveau.
Ik leer kinderen en jongeren letterlijk het verschil opmerken in wat ze denken en zeggen over zichzelf.

Hiermee maak ik als eerste faalangst en perfectionisme concreet en daarna maken we een plan ter verbetering.

Het maakt alles uit als je zegt: Ik ben perfectionistisch of ik wil dit zo graag goed doen.

Of:

Ik ben faalangstig of ik vind dit spannend omdat ik bang ben om een fout te maken.

In de eerste zin zet je jezelf vast en ben je nu eenmaal zo en met de tweede zin kun je je gedrag en je gevoel aanpassen en veranderen zoals jij dit wilt.
Wanneer wij leren het gedrag te benoemen in plaats van de persoon, kan je kind zich ontwikkelen zonder zichzelf af te keuren.

Wat helpt en wat kun je doen tegen perfectionisme en faalangst?

Het goede nieuws is dat perfectionisme en faalangst heel goed aan te pakken zijn.
En ik durf dat te zeggen want zie het keer op keer voor mijn neus gebeuren.
Niet door harder te pushen, maar door anders te kijken en te coachen.

Allereerst mogen we leren fouten en onzekerheid te normaliseren

Voor iedereen zou het een automatisme moeten zijn dat leren proberen is en dat je iedere seconde opnieuw kunt beginnen.
Want fouten horen erbij en je hoeft niet meteen alles te kunnen en kunt het een volgende keer opnieuw proberen.

Ook leuk trouwens: Je eigen missers delen of heel enthousiast reageren als iets fout gaat.
Geweldig hoe kinderen en jongeren in mijn coaching daar verschillend op reageren.

Denk om je taal

Benoem de inspanning en wees zuinig op het resultaat en leer je kind dit ook voor zichzelf zo te benoemen!
Dat ze zeggen dat ze hard gewerkt hebben, het slim aangepakt hebben en doorgezet hebben.

Geef structuur, overzicht en kleinere stappen

Perfectionisten blokkeren vaak omdat iets in één keer perfect moet.
Help door taken op te knippen in kleine stapjes.
Knip het op in deeltaken en geef daarmee overzicht, rust en zelfvertrouwen door kleine succeservaringen.

Wist je dat er een hele les in de Ik leer leren training gaat over faalangst en hoe dit te tackelen? Zo word je ik leer leren trainer

In de workshop Toets en Examen Voorbereiden ga je aan de slag met ‘foute denkbeelden’. Zo doe je mee.

Onderzoek gedachten in plaats van ze te bestrijden

Dit is natuurlijk het leukste om erachter te komen wat er in het koppie gebeurt.
Soms moet je even invullen om te provoceren of op gang te helpen.
Als je erachter komt wat de gedachtenpatronen zijn, kun je ze veranderen en daarmee hoef je niet te vechten tegen de angst, maar kun je het gewoon bevragen, het daardoor begrijpen en uitdagen tot nieuwe manieren om te leren omgaan met lastige situaties.

Je kind of leerling heeft meestal gewoon niet in de gaten wat zijn gedachtenpatroon is, waarom iets spannend is of wat de ramp is die denkbeeldig boven hem hangt.

Door in gesprek te gaan kom je erachter of het feiten zijn en dat je dan ook iets anders kunt denken en doen.
Mijn aanpak hiermee is bijna 100% succes verzekerd en we hebben nog een hoop plezier ook.
Ik gebruik hiervoor het speciaal aangepaste 5-g schema.

Laat je kind oefenen met niet perfect

Je kunt een afspraak maken om wel de spreekbeurt te doen of een proeftoets met fouten in te leveren of een verkeerd antwoord geven.

Zo ontdekt je kind dat hij na afloop nog steeds leeft en niet afgeschoten is.
En oefening baart kunst want gewoon doen doorbreekt de angst sneller dan praten ooit kan.

Overigens: Ken je deze oefening al die bewust maakt van perfectionisme en dwingt tot een andere keus? Bekijk de video.

Bouw veerkracht en zelfcompassie

Je kunt samen afspreken dat je kind zijn zelfspraak onder de loep neemt en briefjes ophangt om het zichzelf te herinneren.
Ontdek dat je kind tegen anderen veel milder is dan tegen zichzelf en dat hij van anderen fouten makkelijk tolereert.

Wat gaat er hier mis, vraag ik dan aan je kind als we dit ontdekken.

Onze rol is veiligheid bieden boven perfectie

Een kind dat zich veilig voelt, durft fouten te maken.
Daar begint alles.

Jij bent oké en je gedrag kunnen we samen onderzoeken en veranderen en je hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn.

Wanneer kinderen dat voelen, ontspannen ze zich.
Hun creativiteit komt vrij.
En ze kunnen eindelijk weer leren, spelen en groeien.

Dusssss….

Perfectionisme en faalangst zijn geen karaktereigenschappen, maar strategieën die je kind inzet om met spanning, onzekerheid en verwachtingen om te gaan.
Maar zodra het zich op identiteitsniveau vastgrijpt, verliest je kind zijn vrijheid.

Dus…… scheid de persoon van het gedrag.
Zodat je kind niet denkt zo ben ik, maar leert voelen dat hij kan oefenen en sterker worden.

In de Ik leer leren training leren kinderen en pubers in prachtige oefeningen hoe ze hun faalangst en perfectionisme achter zich kunnen laten. Daarnaast biedt de training mooie oefeningen over motivatie, plannen, concentratieproblemen, leerstrategie en leerstijlen.
Voor inzicht en bewustwording zodat het leren veel makkelijker wordt!
Ga jij Ik leer leren trainer worden?
Start hier!

Ik BEN perfectionistisch en faalangstig