De opvoeding van kinderen is de laatste honderd jaar ingrijpend veranderd. Waar het vroeger vooral van belang was dat je kind een beetje netjes opgroeide en goed terecht kwam in het volwassen leven, was vooral het dagelijks leven van belang voor de opvoeding. Iedere dag eten op tafel, normen en waarden meegeven die passen bij ‘de groep’ waarbij je hoorde en een beetje je best doen op school voor de kinderen.

De rol die je had als ouder was duidelijk. Je zorgde voor het kind en op een dag had je je kind afgeleverd aan de maatschappij en was je opvoedtaak klaar.

De letterlijke en figuurlijke voeding die je gaf aan je kinderen was duidelijk en overzichtelijk.

De opvoeding van kinderen is er met de tijd niet gemakkelijker op geworden. Vooral het geluk van kinderen is nu veel meer maatstaf dan in het verleden. Het opvoeden is ook veel individueler geworden waarbij familie, buren, vrienden en school zich veel minder met de opvoeding bemoeien dan in het verleden. Ouders staan er veel meer alleen voor waarbij de opvoeding vooral op hun schouders rust.

Ouderschap en opvoederschap

Opvoeden doe je maar een beperkt aantal jaar. In feite is het opvoeden wel zo’n beetje voorbij als een kind 18 wordt en vanaf de puberteit hebben ouders ook steeds minder invloed in de opvoeding.

Opvoeden gaat over zorgen voor, voeding geven, regels en grenzen stellen, het kind voorbereiden op volwassenheid in alle facetten.

Ouderschap gaat nooit weer over

Ouderschap gaat nooit weer over. Zodra er een kind geboren wordt, ben je ouder en dit zal altijd zo blijven. Wanneer je kind inmiddels ook bejaard is, je wel of geen contact hebt of dat je kind overleden is, ouder blijf je altijd.
Je kunt nooit afscheid nemen van je ouderschap, maar wel van je opvoederschap.

Ouder word je zodra een kind in de baarmoeder groeit. Ouderschap betekent dat je vanaf dat moment verantwoordelijk bent voor het welzijn en opgroeien van het kind. Ouder ben je als persoon en dit is nooit inwisselbaar. Ouderschap is altijd uniek en je zult je ouderlijke opvoedtaken uitvoeren zoals dit past bij je persoonlijkheid.

Iedereen kan een opvoeder zijn

Opvoeder kan iedereen zijn en dit heeft te maken met het uitvoeren van ouderlijke taken. Iedereen die een visie heeft op hoe kinderen zouden moeten zijn en hoe ze zich zouden moeten gedragen, kan gaan opvoeden. Het hangt af van het denken over bepaalde zaken hoe je opvoedt.

Wat als het niet goed gaat met een kind?

Over opvoeding wordt heel verschillend gedacht. Veel mensen vinden iets goed of fout in de opvoeding van kinderen en met name waar kinderen in de knel komen, vinden we dat er iets aan de opvoeding moet gebeuren.

Als we vinden dat het kinderen niet goed gaat, kijken we vaak naar het opvoedgedrag van de ouders.

En daar gaat het vaak mis.

Ouders willen goede ouders zijn

Het gedrag van ouders is een antwoord op de uitdaging die het kind stelt aan de ouders en dit is een wisselwerking op elkaar. Je kunt ouders leren ander gedrag aan te leren, maar dan zul je eerst moeten kijken naar hun visie op ouderschap en samen moeten ontdekken wat de behoeftes zijn van ouder en kind. Waar er problemen zijn, lopen de behoeftes vaak uiteen.

Iedere ouder heeft de behoefte om een goede ouder te zijn en heeft bepaalde denkbeelden hoe hij dat uitvoert.
Een kind heeft behoefte aan veiligheid, erbij horen, autonomie, zich ontwikkelen en nog heel veel meer.

Waar ouders een goede ouder willen zijn en denken dat zij het kind daarvoor vrij moeten laten of juist heel erg strenge grenzen moeten geven, kan dit in conflict zijn met een behoefte aan veiligheid en autonomie bij het kind.

Als je dan alleen kijkt naar het gedrag van ouders en hun handelen, mis je het belangrijkste gegeven, namelijk dat ze hun stinkende best doen en daarin mogelijk net de juiste snaar missen.

En we weten allemaal dat als er ergens iets mis gaat, we vaak een tandje bij zetten en meer van hetzelfde doen waardoor zaken vaak eerder erger worden.
Wanneer je ouderschap en behoeftes als leidraad neemt, is het gemakkelijker gedragsalternatieven te vinden voor problemen

De verschillende rollen van opvoeden

Wanneer je kinderen opvoedt, heb je te maken met verzorgende rollen, onderwijzende rollen, begeleidende rollen, coachende rollen, grenzen stellende rollen, uitdagende rollen, educatieve rollen en nog heel veel meer.

In onze huidige samenleving is er een tendens dat ouders denken dat ze alle rollen moeten vervullen.
Vele ouders zijn iedere dag met een onderwijs gevende rol bezig door hun kinderen bij te spijkeren op het gebied van leren, Andere ouders willen hun kind coachen op het gebied van sport of op het gebied van vriendschappen en sociale rollen.

Het is maar zeer de vraag of het kinderen ten goede komt dat hun ouders alle opvoedrollen op zich nemen. Misschien doen ze hun kind juist een plezier door rollen uit te besteden waardoor hun kind de kans krijgt te ervaren wat andere volwassenen van je vragen en hoe zij met je omgaan.
En dat hoeft niet perse altijd positief te zijn.
Net zoals het, als je volwassen bent, niet altijd positief is hoe collega’s, kennissen, buren en anderen met je omgaan.

Ouder zijn als het je kind niet zo goed gaat

Voor ouders in deze tijd is het vaak erg moeilijk als het hun kind op een bepaald gebied niet goed gaat.
Ouders googlen wat af en vragen zich af wat ze moeten doen om hun kind goed te begeleiden naar volwassenheid en vooral vragen ze zich af hoe ze hun kind gelukkig kunnen maken en houden.
En ondertussen vragen ze heel veel van hun kind doordat het op alle gebied goed moet gaan.
Die tegenstelling is bijna niet vol te houden voor kinderen.

Misschien moeten ouders zich afvragen wat hun ouderschap voor hen betekent en wat hun kinderen van hen nodig hebben.
Mogelijk is het antwoord dat hun kind een ouder wil en geen begeleider die opvoedtaken vanuit andere rollen op zich neemt?

Welke visie heb jij op ouderschap en opvoederschap?
Deel je je mening hieronder?


Deze blog is gepubliceerd in de weekendbijlage van het Friesch Dagblad van 9 maart 2019.

Spreekt deze blog je aan? Ik vind het een compliment als je deze deelt. Wanneer je deze tekst of gedeeltes daarvan wilt gebruiken, vraag dan even toestemming.

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach

Meer artikelen:

Lees ook: Ouderschap is leiderschap
Lees ook: Ouderschap is voor de toekomst
Lees ook: Is het wijs om kinderen te coachen?
Lees ook: Maakt hoogopgeleid gelukkiger?
Bekijk ook: Is uitpraten na een ruzie nuttig?
Bekijk ook: Wat moet je met claimende kinderen?
Bekijk ook: Ruzie tussen ouder en kind

De illustratie is van Aly Westerhuis